Crkva Svetog Nikole

 Crkva Svetog Nikole

Podizanje malih samostalnih crkava u manastirima vizantijskog sveta bila je široko rasprostranjena pojava. Nastajale su u toku cele istorije manastira, a ktitori su im bili različitog društvenog položaja. Od studeničkih samostalnih crkava - paraklisa, kako se obično prema grčkoj reči nazivaju - očuvale su se dve - Sv. Nikola i Sv. Joakim i Ana, kao i temelji treće, koja je bila posvećena Sv. Jovanu. Najstarija je crkva Sv. Nikole. Ne zna se tačno kada je sagrađena, ni ko je bio njen ktitor. Preostale freske u crkvi se datuju u kraj četvrte decenije XIII veka, pa bi tada, ili neku godinu ranije, i crkva bila izgrađena. Pošto je Nemanja odlučio da njemu i njegovim potomcima grobnice budu u Studenici, crkvu Sv. Nikole je, svakako, sagradio neko od članova porodice, jer ne izgleda verovatno da se u vremenu o kome je reč u Studenici mogao pojaviti kao ktitor neko izvan njihovog porodičnog kruga.

 Podužni presek crkve Svetog Nikole  Arhitektonski prikaz osnove crkve Svetog Nikole

Podužni presek i arhitektonski prikaz osnove crkve Sv. Nikole

Dobro očuvana, crkva Sv. Nikole je jednobrodna građevina, izdužene pravougaone osnove, sa polukružnom apsidom na istočnoj strani. Iznad naosa je sagrađen podužno postavljen poluobličasti svod, koji ojačavaju dva poprečna luka. Pošto se lukovi oslanjaju na pilastre, može se smatrati da se naos sastoji od tri traveja, nejednake dužine. U najkraćem, istočnom, smešten je oltarski prostor. Crkva je zidana od lomljenog, pritesanog kamena i krečnog maltera. I zapadna vrata i tri prozora - dva na bočnim zidovima naosa, jedan na apsidi - urađeni su vrlo jednostavno. Na fasadama su njihovi otvori uokvireni kamenim gredama pravougaonog preseka. Uočljivi su i povišeni kalkani.

 Crkva Svetog Nikole

Građevina nema pravih stilskih obeležja. Istoričari umetnosti nju i njoj slične crkvice na području stare Raške obično pominju kao crkvice primorskog tipa, što znači u širem smislu - romanske. Od vizantijske arhitekture crkva Sv. Nikole razlikuje se po načinu zidanja i po upotrebljenom materijalu. Za opšti mediteranski tip građevine mogli bi da je vezuju plan, poluobličasti svod ojačan lukovima i način zidanja.

Врх стране